1. Ana Sayfa
  2. KÜLTÜR-SANAT
  3. Tarih öncesi çağlardan günümüze Anadolu’da yemek kültürü…

Tarih öncesi çağlardan günümüze Anadolu’da yemek kültürü…

yemek-tarihi

Anadolu, her bakımından ucu bucağı olmayan zenginliklere sahip, tarihin sıfır noktasıdır. Dinler tarihi bakımdan oldukça önemli bir yere sahip olmasının yanında sanatın başladığı, siyasetin ve savaşın hiç bitmediği bir bölgedir. Her şeyin başladığı yer olan Anadolu, elbette yemek tarihi konusunda da önemli bir rol üstlenir. Öyle ki binlerce yıl öncesinde yapılan onlarca yemek, hala yapıldığı bölgenin kültürel kimliğini yansıtır. 

İnsan beslenmeye doğada bulduğu bitkilerle başlar. Bu bitkileri deneme yanılma yoluyla tüketir ve yüzyıllar içinde biriken tecrübeyle hangi bitkinin neye şifa olduğu, neye zararlı olduğu tespit edilir. Bu durum günümüze kadar sirayet ederek hala hastalandığımızda doktora gitmeden önce bitkisel yöntemlere başvururuz. İnsanın lezzetli yemekler elde etmesi elbette hemen gerçekleşen bir durum olmadı. Bunun için ilk olarak ateşi bulması, tuzu keşfetmesi gerekli. 

Ateşin keşfine kadar etler çiğ tüketilir idi. Öyle ki bu kültür Anadolu’da ‘çiğ köfte’, İtalya’da ‘carpaccio’, Japonlarda ise ‘sushi’ olarak karşımıza çıkar. Binlerce yıl öncesinden günümüze kadar gelen atalarımızın yemek kültürüne daha birçok örnek göstereceğiz. Şimdi ise ateşin keşfinin önemine gelelim…

Önerilen Yazı
İstanbul’u anlatan kitaplar…

Ateşin Keşfi

Mesotik yani Orta Taş Çağında hem doğa hem insan değişim içindeydi. İnsan, hayatta kalabilmek için doğanın değişimine ayak uydurmak zorunda idi. Avcı ve toplayıcı olan insan, ilk önce av aletlerini değiştirdi. Ardından yabanıl tahıllardan istifade etmeye başladı. Ateşin icat edilmesi tahılların en doğru şekilde kullanılmasına yaradı. Günümüzde tandır ekmeği olarak hala tüketilen ekmek, M.Ö 10.000’de de tüketilirdi. Bununla birlikte elbette ki binlerce yıllık firik pilavı, insanın tahılı yeni yeni kullanmaya başladığı günlerden bize kalan en eski yemeklerdendir. 

M.Ö 8000’e gelindiğinde insan artık köy yaşamına geçmiş, çanak çömlekleri kullanarak yemeğini hazırlar hale gelmişti. Hayvanlar artık evcilleştirilerek insan hayatını kolaylaştırmak üzere kullanılıyordu. Yapılan araştırmalar neticesinde hayvanın ilk kez Çayönü’nde evcilleştirildiğine raslıyoruz. İnsan yerleşik hayata geçtikçe yeme içme alışkanlıklarında değişiklikler görülüyordu. Yelelik hayatı benimsedikçe tarım da hızla gelişiyordu. 

yemek-tarihi

Bulgur Pilavı

Tarihin en eski yemeklerinden olan bulgur pilavı, günümüzde en sağlıklı yemeklerinden biridir. Anadolu’nun en zengin tarihine sahip Hititlerin en önemli besin kaynaklarından biri bulgurdur. Hükümdarların tanrıları memnun etmek için düzenledikleri şenliklerde dahi bulgur pilavı, etli çorba ve şarap ikram ettikleri bilinir. Günümüzde ise hala etli çorba ve bulgur pilavı aynı şekilde tüketilmektedir. 

Sümerler

Tarihin her anlamda seyrini değiştiren Sümerler, hem yeme-içme hem de ekonomi anlamında önemli adımlar attı. Sümerlerin zenginlikleri ustalıkla yaptıkları ticarete bağlıydı. Ticaretin gün geçtikçe gelişmesi, kayıt işleriyle ilgilenen görevlileri zorlamaya, kayıtları hatırlama konusunda aksaklıkların yaşanması, yazının icat edilmesine temel oluşturur. Yazıyı icat eden ve tarihi baştan sona değiştiren Sümerler, yeme-içme kültürünü de yadsınamaz şekilde katkıda bulundu. 

Sümerler yiyeceklerin tatlandırmak için ilk defa hurmayı kullanmıştır. Bununla birlikte bira, şarap ve bal küplere konarak kilerlerde saklanırdı. İnsan geliştikçe, doğaya uyum sağlamaya başladıkça doğanın sunduğu zenginliklerden istifade ediyordu. Bunun en güzel örneği insanlık tarihine her anlamda büyük katkılar sağlayan Sümerlerdi.

Sümerlerin bir yemeği var ki hem Gılgamış Destanında uzun uzadıya anlatılmakta hem de bugün Doğu Anadolu bölgesinde farklı isimlerle tüketilmeye devam edilmektedir. Binlerce yıllık yemek, hemen hemen herkesin pazar kahvaltılarında muhakkak bir kere denediği yağda kızarmış yumurtalı ekmektir.

Günümüze kadar sirayet eden yemeklerin devamını ise bir sonraki yazımızda inceleyeceğiniz. Bir sonraki yazıda Mısır’ın insanlık tarihine kattığı kültürel birikimleri aktarıp, Mısır medeniyetinin yemek kültürünü yakından tanıma fırsatımız olacak…

Yorum Yap

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Güzel bir yazı olmuş. bilgilendirmenizden ötürü teşekkürler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.